Dzisiaj stworzymy nowy związek chemiczny, łącząc dwa pierwiastki. Przy okazji udowodnimy, że wodą można rozpalić ogień! Zapraszamy na Doświadczenie 4.

Doświadczenie to wykonała Ola po raz pierwszy w maju 2009 r.
`
Odczynniki: 
   * jod krystaliczny – proszek (6 gramów), 
   * glin (aluminium) w postaci pyłu (2 gramy).
`
Sprzęt do doświadczenia: 
   * wieczko od słoika, 
   * trójnóg z siatką żaroodporną, 
   * 2 łyżeczki do mieszania,
   * 2 fiolki na odważony jod i glin,
   * tryskawka z wodą.
`
-------------------------------------------------------------------------
NIEBEZPIECZEŃSTWO – doświadczenie do wykonania tylko pod nadzorem kompetentnego rodzica lub chemika. Opary jodu są szkodliwe dla zdrowia, duszące, a także szkodliwe dla środowiska. Nie należy też wdychać pyłu glinu ani posługiwać się nim w pobliży źródła ognia, gdyż może wybuchnąć. Zmieszania obu substancji, koniecznie w suchym naczyniu, należy dokonać w miejscu przewiewnym i oddalonym od zabudowań. Zamieszczamy film abyście nie musieli wykonać tego doświadczenia samemu.
--------------------------------------------------------------------------
Wykonanie: 
`
Glin (aluminium) to bardzo powszechny metal – stykacie się z nim chociażby odpakowując czekoladę (jest z niego wykonana srebrna folia). Z glinu robi się też płatowce samolotów. Nam do doświadczenia potrzebny jest glin w postaci pyłu. 
`
Starannie odważamy 2 gramy glinu (patrz zdjęcie w Galerii). Nie dmuchamy w kierunku łyżeczki, bo pył glinowy jest bardzo lekki. Odważony pył glinu wsypujemy do suchej fiolki i zamykamy.
`
Z kolei jod jest bardzo reaktywnym (chętnym do wchodzenia w reakcje chemiczne) niemetalem. Szczególnie lubi reagować z metalami. Z jodem stykacie się pod postacią jodyny (rotworu jodu w jodku potasu). Jod działa bakteriobójczo – dlatego jodyna służy do odkażania okolic ran.
`
Ostrożnie odważamy 6 gramów kryształków jodu. Jeżeli są duże, to musimy je rozetrzeć w moździerzu. Odważone 6 gram jodu wsypujemy do suchej fiolki i zamykamy. 
` Teraz zapakujemy nasze odczynniki i sprzęt do pudełka (patrz zdjęcie w Galerii) i udajemy się do przewiewnego miejsca z dala od zabudowań, w którym dokonamy syntezy (połączenia) obu pierwiastków, które na naszych oczach utworzą nowy związek chemiczny. 
` 
Rozkładamy trójnóg i nakrywamy go siatką żaroodporną. Na niej ustawiamy metalowe wieczko od słoika. (Niestety zostanie zniszczone w trakcie doświadczenia). Teraz sprawdzamy, z jakiego kierunku wieje wiatr, i ustawiamy się od zawietrznej (aby wiało nam w plecy). Wiatr nie powinien być zbyt duży. 
`
Ostrożnie wysypujemy zawartość obu fiolek z reagentami na (suche!) wieczko i mieszamy łyżeczką (nie z kuchni – specjalną). Patrz zdjęcie w Galerii. Zauważcie, że pomimo wymieszania obu pierwiastków nie rozpoczyna się żadna reakcja – dlaczego?
` 
Otóż pomimo, że oba pierwiastki są w postaci proszku, to są to jeszcze całkiem duże grudki – kryształki. Ich powierzchnia styku jest zbyt mała, aby rozpoczęła się reakcja. 
` 
I co teraz? Czy trzeba wrócić do domu? Nie. Sposobem na nagłe zwiększenie styku obu substancji jest wkroplenie pipetą lub tryskawką kilku (4-5) kropel wody. 
'
Robimy to i odsuwamy się na odległość 2 metrów. Po kilku sekundach rozpoczyna się burzliwa reakcja z wydzieleniem widowiskowego, fioletowego dymu z pary jodu, który w miarę jak reakcja postępuje zamienia się na brunatnożółte opary jodku glinu. 
` 
W wieczku zniknął jod i glin – razem utworzyły nową substancję – szarawy jodek glinu. 
`
Pozwólcie wieczku ostygnąć, potem zapakujcie je do torebki foliowej i wyrzućcie do śmietnika. 
`
Ola i Eryk
`
Słowniczek trudniejszych pojęć:
  
Pierwiastek chemiczny: taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze. Pierwotna definicja pierwiastka chemicznego podana przez Arystotelesa, głosząca, że jest to taka substancja, której nie da się rozłożyć na prostsze, nie jest już współcześnie stosowana.
`
W odpowiednich warunkach atomy pierwiastków mogą łączyć się z sobą tworząc związki chemiczne. Niemal cała znana materia składa się z pierwiastków chemicznych w pierwszym znaczeniu, które występują albo w stanie wolnym albo w formie związków chemicznych i ich mieszanin. Pierwiastki w drugim znaczeniu tego słowa występują na Ziemi w formie czystej stosunkowo rzadko i poza nielicznymi przypadkami (takimi jak np. miedź rodzima) trzeba je celowo wyodrębniać z mieszanin. (Wikipedia).
-----------------------------------------
ZAPRASZAMY NA FILM Z EKSPERYMENTU
-----------------------------------------