Podobno cena srebra idzie w górę – słyszeliście? Może by więc wyprodukować trochę tego metalu? Ale jak? Oczywiście w naszym klubie odpowiedź może być tylko jedna – CHEMICZNIE! Zapraszamy do doświadczenia nr 2 poświęconego rozpadowi tlenku srebra.

Doświadczenie to wykonała Ola po raz pierwszy w styczniu 2009 r.
`
Odczynniki:
    * tlenek srebra 350 mg w epruwetce, 1 szt., 
    * uchwyt z drutu do epruwetki. 
`
Zalecamy zakup tylko minimalnej ilości tlenku srebra (350 mg), która zostanie całkowicie zużyta w doświadczeniu i dzięki temu nie pozostawi kłopotliwych resztek. O tym, gdzie zaopatrzyć się w tak odmierzony odczynnik i sprzęt do tego doświadczenia, piszemy w Notatkach poniżej.
`
Odczynniki i materiały uzupełniające:
    * płyn do mycia naczyń, 
    * drewienko do spalania
`
Sprzęt do doświadczeń:
    * pipeta z tłokiem PT, 
    * palnik spirytusowy, 
    * tacka metalowa.  
`
====================================================
UWAGA: do wykonania tylko pod nadzorem kompetentnych rodziców lub chemika! 
====================================================
`
Tlenek srebra jest klasyfikowany jako substancja niebezpieczna. W  kontakcie  z materiałami  zapalnymi może nastąpić  zapalenie – dlatego nie należy wyrzucać tlenku srebra do śmieci. Produkt żrący  powoduje oparzenia. Środki ochronne: rękawice gumowe i okulary ochronne. Rozsypany  tlenek  srebra  dokładnie  zebrać  na  sucho  i  umieścić w  szczelnym słoiku, na który nakleimy kartkę "tlenek srebra". Ten słoik musi być bezpieczenie przechowywany przez rodziców albo może być przekazany do firmy, która odzyskuje srebro z odczynników. Pozostałość dokładnie  wytrzeć  na  mokro,  później  na  sucho.
`
Wykonanie: Srebro może występować w postaci czystej – jako metal (w sztabkach, monetach, lustrach czy choćby w srebrnej zastawie), ale jest także bardzo powszechne w różnych związkach z innymi pierwiastkami. Jednym z takich związków jest jego związek z tlenem: Ag2O. Jest to czarny proszek, zupełnie nie przypominający srebrnego metalu, jakim jest czyste srebro. I tak to już jest w chemii, że związki kilku pierwiastków mają najczęściej odmienne właściwości niż pierwiastki, z których powstały. Nasze zadanie, jako producentów srebra polega więc na tym, aby jakoś zmusić tlen zawarty w tlenku srebra, aby ... sobie poszedł! Jak tego dokonamy? Niezwykle prosto – ogrzewając go. Wiązania pomiędzy atomami srebra i tlenu są wrażliwe na temperaturę i pękną jak się je solidnie podgrzeje.
`
W tym celu umieszczamy 350 mg tlenku srebra w epruwetce (małej probówce) szklanej. Właściwie wystarczyłoby uchwycić teraz epruwetkę szczypcami stalowymi i ostrożnie ją ogrzewać (pamiętajcie – zawsze wtedy trzymamy naczynie wylotem skierowanym z dala od czyjejkolwiek twarzy!).
`
Ale my z Olą chcieliśmy także potwierdzić, że wywołany ogrzewaniem rozpad powoduje wydzielenie czystego tlenu i przy okazji zbadać jego właściwości. W tym celu użyliśmy pomysłowego urządzenia. Otóż epruwetka umieszczona została w szczelnym (uszczelnionym płynem do mycia naczyń) cylindrze z tłokiem. Tlen wydzielający się z ogrzanego tlenku srebra będzie podnosił tłok  ale pozostanie uwięziony w cylindrze.
`
Rozpoczynamy ogrzewanie ..... po chwili widzimy, że tłok rusza w górę! Jednocześnie czarne grudki tlenku srebra zaczynają jaśnieć, aż wreszcie – po kilku minutach ogrzewania – stają się śnieżnobiałe.
`
Jesteśmy zdezorientowani – przecież spodziewaliśmy się srebrnego metalu, a mamy białe grudki.... Ale na przekrojenie grudek musimy jeszcze trochę poczekać – są po prostu za gorące. Zajmijmy się więc teraz zebranym w cylindrze tlenem!
`
Tlen jest gazem niepalnym, ale sprzyjającym paleniu. Jest on cięższy od powietrza – trzeba o tym pamiętać otwierając cylinder – otwór musi się znajdować u góry cylindra. Jak potwierdzić że jest on wypełniony tlenem? Bardzo prosto – wprowadzamy do cylindra tlące się, ale nie płonące drewienko. Jeżeli w cylindrze znajduje się tlen – zapłonie ono bardzo jasnym płomieniem. Nam się to udało!
`
Teraz wreszcie możemy wyjąć wystygłą epruwetkę i pincetą wyjąć białą grudkę. Nożem nacinamy ją ..... Jest! Wewnątrz grudka okazuje się solidnym, srebrzystym metalem! Mamy grudkę srebra!
`
Zobaczcie zdjęcia z naszego doświadczenia w Galerii. Jak myślicie – czy podobnie łatwo można otrzymać złoto?.... Odpowiemy na to pytanie – ale tylko tym, którzy rozwiążą poniższy Quiz Oli! Zapraszamy.
`
A oto odnośnik do filmu wideo z takiego samego eksperymentu, ze strony niemieckiej fundacji Eduarda Joba:
`
FILM -----  (16 MB)   -------- FILM
`
Literatura: Artykuł o srebrze na Wikipedii
`
Słowniczek pojęć: Epruwetka: to probówka, rurka szklana zatopiona na jednym końcu, używana w laboratoriach chemicznych do doświadczeń na małą skalę. (www.slownik-online.pl/kopalinski).