Łyżwami po lodzie, czyli jak to się dzieje, że potrafimy utrzymać równowagę na ślizgawce. Zapraszamy do ostatniego eksperymentu w naszym świetlikowym konkursie!

Możesz przeprowadzić doświadczenie podczas ferii, w domu, z
rodzicami lub starszym rodzeństwem. Zrób zdjęcia swojego eksperymentu i
załącz w aktywnościach tego tematu. Opisz swoje obserwacje w artykułach.

Podziel się z nami wrażeniami!
DO DOŚWIADCZENIA POTRZEBNY ZAMRAŻALNIK.
   Do zadania przygotuj:
cienki drucik bez izolacji, 1 puste plastikowe, prostokątne  pudełko po margarynie
lub serku, 2 siatki – jednorazówki, 4 puste butelki plastikowe o objętości 1litra każda (lub 2
butelki o pojemności 2 litry każda), dwa krzesła kuchenne lub inne meble tej wysokości,
linijkę, nożyczki, zegarek
 
    Wykonaj zadanie:  
1.  Nalej do pudełka tyle wody, aby jej głębokość wynosiła około 2 cm.
2.  Włóż pudełko z wodą do zamrażalnika i odczekaj 3 godziny, aby woda całkowicie
zamarzła (możesz zostawić pudełko w zamrażalniku nawet na całą noc).
3.  Po upływie odpowiedniego czasu od włożenia pudełka z wodą do zamrażalnika
sprawdź, czy woda całkowicie zamarzła: naciśnij powierzchnię lodu i zaobserwuj, czy
widać pod powierzchnią ciecz (jeśli tak, to włóż pudełko do zamrażalnika na kolejną
godzinę).
4.  Nalej wodę do butelek.  
5.  Do każdej siatki jednorazówki włóż 2 litrowe butelki wody (lub po jednej butelce
dwulitrowej)
6.  Odmierz i utnij kawałek drutu o długości 35 cm.
7.  Połącz obie siatki drutem tak, aby pomiędzy nimi pozostał kawałek drutu o długości
7-10 cm. Chwytając za drucik, delikatnie podnieś siatki i sprawdź, czy połączenie nie
zrywa się.
 
   Na czym polega eksperyment:  
1.  Wyciągnij bryłę lodu z pudełka i połóż na krzesłach tak, aby lód tworzył
„most” pomiędzy nimi.
2.  Ostrożnie podnieś obie połączone siatki i zawieś je na bryle lodu tak, aby drut
leżał na lodzie, a siatki z ładunkiem swobodnie zwisały po obu stronach lodowego
mostu, każda około 5-10 cm nad ziemią. Siatki nie powinny się o nic opierać.
3.  Przez następne 20-30 minut obserwuj, co się dzieje z drucikiem i lodem.
 
   Na czym polega obserwacja:  
1.  Czy drucik zagłębił się w bryle lodu, czy pozostał na jej powierzchni?
2.  Co się działo z drucikiem podczas eksperymentu?
3.  Dlaczego lód topniał?
 
   Komentarz:
W temperaturze poniżej C 0o bryła lodu nie topnieje, ale może się rozmrozić w pewnych miejscach pod wpływem dużego ciśnienia (czyli dużego nacisku w tym miejscu na małą powierzchnię lodu). Takie topnienie pod wpływem wysokiego ciśnienia nazywa się regelacją. Lód pod drucikiem topnieje, bo drucik ma małą powierzchnię i są do niej przyczepione ciężary w siatkach. Na skutek regelacji drucik zatapia się w lodzie. Jednakże tuż nad drucikiem woda z powrotem zamarza, bo tam nie działa już na nią zwiększone ciśnienie, a temperatura w tym miejscu (temperatura lodu) wciąż jest mniejsza od zera.Zjawisko regelacji można zaobserwować także na lodowisku. Łyżwiarz wywiera duże ciśnienie na lód, bo krawędź łyżwy jest bardzo cienka, a łyżwiarz dużo waży. Ciśnienie to powoduje topnienie cienkiej warstwy lodu pod łyżwą. Dzięki niej, łyżwa stabilnie porusza się po lodzie. Cienka warstwa wody ponownie zamarza, natychmiast, gdy łyżwiarz się oddali.
Materiały zostały opracowane przez Fundację dla Uniwersytetu
Jagiellońskiego w ramach III edycji Ogólnokrajowego Konkursu
przyrodniczego dla uczniów szkół podstawowych "Świetlik" -
http://swietlik.edu.pl/new/