Chcesz pojeździć na łyżwach ale boisz się, że się nie utrzymasz? Dowiedz się dlaczego nie masz powodów do obaw! Następny (ostatni!) eksperyment dla klasy 4 pojawi się 13.03. pt. "Tornado w butelce"

Możesz przeprowadzić doświadczenie podczas ferii, w domu, z rodzicami lub starszym
rodzeństwem. Zrób zdjęcia swojego eksperymentu i załącz w aktywnościach
tego tematu. Opis swoje obserwacje w artykułach.

Podziel się z nami wrażeniami!
Do doświadczenia potrzebny zamrażalnik.
Doświadczenie najlepiej wykonać w chłodnym miejscu lub pomieszczeniu.
Czasochłonny eksperyment: może trwać do 24 godzin.


   Do zadania przygotuj:
żyłkę wędkarską lub nić bawełnianą, 1 puste plastikowe, prostokątne  pudełko po
margarynie lub serku, 2 siatki – jednorazówki, 4 puste butelki plastikowe o objętości 1litr
(zamiast butelek może być około 4 kg różnych produktów w zamkniętych opakowaniach –
np. mąka, cukier itp.), dwa krzesła kuchenne lub inne wysokie podkładki, linijkę, nożyczki,
zegarek.
 
    Wykonaj zadanie:  
1.  Nalej do pudełka tyle wody, aby jej głębokość wynosiła około 2 cm.
2.  Włóż pudełko z wodą do zamrażalnika i odczekaj ok. 4 godziny, aby woda całkowicie
zamarzła (możesz zostawić pudełko w zamrażalniku nawet na całą noc).
3.  Po upływie odpowiedniego czasu od włożenia pudełka z wodą do
zamrażalnika sprawdź, czy woda całkowicie zamarzła: naciśnij powierzchnię
lodu i zaobserwuj, czy widać pod powierzchnią ciecz (jeśli tak, to włóż pudełko do
zamrażalnika na kolejną godzinę).
4.  Nalej wodę do 4 butelek. Jeśli nie używasz butelek, pomiń ten punkt zadania.  
5.  Do każdej siatki jednorazówki włóż 2 butelki wody (lub tyle produktów, aby razem w
każdej siatce ważyły około 2 kg).
6.  Odmierz i utnij kawałek żyłki o długości 25 cm (lub kawałek nici bawełnianej o
długości około 60 cm; złóż nić na 4 części i zlep ją  palcami nawilżonymi wodą).
7.  Połącz żyłką lub nicią obie siatki tak, aby powstał „most” o długości mniejszej niż 10
cm. Chwytając za nić, delikatnie podnieś siatki i sprawdź, czy połączenie nie pęka.
 
   Na czym polega eksperyment:  
1.  Wyciągnij bryłę lodu z pudełka i połóż na krzesłach tak, aby lód tworzył
„most” pomiędzy nimi.
2.  Ostrożnie podnieś obie połączone siatki i zawieś je na bryle lodu tak, aby żyłka
(lub nić) leżała na lodzie, a siatki z ładunkiem swobodnie zwisały po obu stronach
lodowego mostu, każda około 10 cm nad ziemią.
3.  Przez następne kilka godzin (około 2-3 h), co 15 minut obserwuj, co się dzieje
z żyłką (lub nicią).
 
   Na czym obserwacja:  
1.  Czy żyłka (nić) zagłębia się w bryle lodu, czy pozostaje na jej powierzchni?
2.  Do czego może to doprowadzić, zanim cała bryła lodu stopnieje?
3.  Dlaczego cała bryła lodu w końcu stopnieje całkowicie?
 
 
   Komentarz:
W temperaturze poniżej zera bryła lodu nie topnieje w całości, ale może się rozmrozić w
pewnych miejscach pod wpływem dużego ciśnienia (czyli dużego nacisku w tym miejscu na
małą powierzchnię lodu). Takie topnienie pod wpływem wysokiego ciśnienia nazywa się
regelacją.
Lód pod żyłką (nicią) topnieje, bo żyłka (nić) ma małą powierzchnię i są do niej przyczepione
ciężary w siatkach. Na skutek regelacji żyłka (nić) zatapia się w lodzie. Jednakże tuż nad
żyłką (nicią) woda z powrotem zamarza, bo tam nie działa na nią już duże ciśnienie, a
temperatura w tym miejscu (temperatura lodu) wciąż jest mniejsza od zera.  
Zjawisko regelacji można zaobserwować także na lodowisku. Łyżwiarz wywiera duże
ciśnienie na lód, bo krawędź łyżwy jest bardzo cienka, a łyżwiarz dużo waży. Ciśnienie to
powoduje topienie cienkiej warstwy lodu pod łyżwą. Dzięki niej, łyżwa stabilnie porusza się
po lodzie. Cienka warstwa wody ponownie zamarza, natychmiast, gdy łyżwiarz się oddali.
Materiały zostały opracowane przez Fundację dla Uniwersytetu
Jagiellońskiego w ramach III edycji Ogólnokrajowego Konkursu
przyrodniczego dla uczniów szkół podstawowych
"Świetlik" - http://swietlik.edu.pl/new/