Zapraszam koleżankę do oglądania księżyca nocą. Dlaczego? Sam dałbym się na to poderwać! Następny eksperyment dla klasy 6 pojawi się 20.02 pt. "Pływające przedmioty."

Możesz przeprowadzić doświadczenie podczas ferii, w domu, zrodzicami lub starszym rodzeństwem. Zrób zdjęcia swojego eksperymentu i załącz w aktywnościach tego tematu. Opisz swoje obserwacje w artykułach.

Podziel się z nami wrażeniami!
Doświadczenie może trwać nawet 4 tygodnie.
   Do zadania przygotuj:
1 kartkę papieru, coś do pisania, kawałek kredy (niekoniecznie), jabłko, patyk do
nabicia jabłka, lampkę dającą silne światło
 
    Wykonaj zadanie:  
1.  Wybierz jakieś miejsce koło domu, z którego jest dobrze widoczny jak największy
fragment nieba.
2.  Określ w tym miejscu kierunki geograficzne: wschód (tam gdzie wschodzi Słońce),
zachód (tam, gdzie Słońce zachodzi), południe (tam, gdzie Słońce znajduje się około
godziny 13.00) i północ (dokładnie naprzeciwko południa). Narysuj te kierunki kredą
na płaskiej powierzchni lub zapamiętaj je.
3.  Narysuj na kartce papieru tabelkę według wzoru:
dzień                    pora dnia, w         kierunek geograficzny         kierunek geograficzny,
                           której Księżyc        miejsca, w którym              w którym zwrócona jest
                           jest widoczny         Księżyc jest                      oświetlona część tarczy
                                                      obserwowany                    Księżyca
 

       
 To tylko fragment tabelki. Twoja tabelka powinna mieć poniżej do 28 pustych wierszy
(rzędów).
   Na czym polega eksperyment:  
Część pierwsza:
1.  Codziennie szukaj Księżyca na niebie o stałych porach: rano(zaraz po przebudzeniu),
tuż po zachodzie Słońca i wieczorem, przed pójściem spać.
2.  Uzupełniaj tabelkę, najlepiej codziennie, ale tylko wtedy, gdy na niebie widoczna
będzie połowa lub mniejsza część tarczy Księżyca. Jeżeli któregoś dnia zapomnisz o
obserwacji lub niebo będzie zachmurzone, możesz zapisać w tabelce: brak
obserwacji.
Uwaga! Nie ucz się informacji z tabelki na pamięć!
Część druga (można ją wykonać w dowolnym dniu trwania pierwszej części eksperymentu):
1.  Nabij jabłko na patyk.
2.  Na swojej lewej dłoni napisz E (albo: wschód), a na prawej W (albo zachód).
3.  W ciemnym pomieszczeniu zapal małą lampkę na wysokości swoich oczu, w
odległości ponad 1 m od siebie. Wyobraź sobie, że to jest Słońce.
4.  Stań przodem do lampki. Umocuj patyk z jabłkiem gdzieś po swojej lewej stronie, na
wysokości głowy, w odległości nie większej niż pół metra. Wyobraź sobie, że to Księżyc.
5.  Cały czas patrząc prosto przed siebie, obracaj się dookoła swojej osi w lewą stronę.
Wyobraź sobie, że jesteś kulą ziemską. Zapamiętaj, w którą stronę: Twojej lewej (E),
czy prawej (W) dłoni zwrócona jest oświetlona część jabłka, zanim stracisz je z oczu.
6.  Stań przodem do lampki. Umocuj patyk z jabłkiem („Księżyc”) gdzieś po swojej
prawej stronie, na wysokości głowy, w odległości nie większej niż pół metra.  
7.  Cały czas patrząc prosto przed siebie, obracaj się dookoła swojej osi w lewą stronę.
Zapamiętaj, w którą stronę: Twojej lewej (E), czy prawej (W) dłoni zwrócona jest
oświetlona część jabłka, tuż po tym jak je zauważysz.
   Na czym polega obserwacja:
1.  Przypatrz się swoim notatkom w tabelce. Który kierunek geograficzny wskazywała
oświetlona część tarczy prawdziwego Księżyca, jeżeli był on widoczny na niebie
rano?
2.  W którym kierunku (E czy W) zwrócona była oświetlona część tarczy jabłka, jeżeli
podczas Twojego obrotu jabłko znikało Ci po prawej stronie?
3.  Przypatrz się tabelce. Który kierunek geograficzny wskazywała oświetlona część
tarczy prawdziwego Księżyca, jeżeli był on widoczny na niebie po zachodzie Słońca
lub wieczorem?
4.  W którym kierunku (E czy W) zwrócona była oświetlona część tarczy jabłka, jeżeli
podczas Twojego obrotu jabłko pojawiało się po Twojej lewej stronie, zanim
pojawiała się lampka?
 
   Komentarz:
Słońce jest gwiazdą znajdującą się najbliżej Ziemi. Księżyc nie jest gwiazdą, zatem
sam nie wysyła światła. Może natomiast odbijać światło słoneczne.
Księżyc porusza się po orbicie dookoła Ziemi, a Ziemia porusza się po innej orbicie
dookoła Słońca. Księżyc okrąża Ziemię w ciągu około 27 1/3 dni. Ziemia okrąża Słońce w
ciągu roku, czyli 365 1/4 dni.  Oprócz wędrówki dookoła Słońca, Ziemia obraca się wokół własnej osi. Pełen obrót zajmuje jej w przybliżeniu dobę, czyli 24 godziny. Księżyc pojawia się na niebie w czterech postaciach zwanych fazami Księżyca. Są to: nów (Księżyc niewidoczny), pierwsza kwadra (Księżyc oświetlony w połowie i oświetlona część tarczy powiększa się), pełnia (oświetlona cała tarcza Księżyca) i ostatnia kwadra (Księżyc oświetlony w połowie i oświetlona część tarczy zmniejsza się). Pomiędzy dwoma takimi samymi fazami Księżyca upływa
29 1/2 doby. Kiedy w pierwszej części doświadczenia obserwujesz prawdziwy Księżyc po
zachodzie Słońca, to tak jakbyś w części drugiej doświadczenia widział jabłko tuż po tym, jak
stracisz z oczu lampkę. Wówczas widzisz, że jasna strona jabłka wskazuje kierunek zachodni
(prawą dłoń). Prawdziwy Księżyc widoczny tuż po zachodzie Słońca także wskazuje kierunek
zachodni. Księżyc jest wtedy w pierwszej kwadrze.  Kiedy w pierwszej części doświadczenia obserwujesz Księżyc o wschodzie Słońca, to tak jakbyś w części drugiej widział jabłko tuż przed tym, gdy ujrzysz lampkę. Wówczas widzisz, że jasna strona jabłka wskazuje kierunek wschodni (lewą dłoń). Prawdziwy Księżyc widoczny przy wschodzie Słońca także wskazuje kierunek wschodni. Księżyc jest wtedy w ostatniej kwadrze.
Materiały zostały opracowane przez Fundację dla Uniwersytetu
Jagiellońskiego w ramach III edycji Ogólnokrajowego Konkursu
przyrodniczego dla uczniów szkół podstawowych "Świetlik" -
http://swietlik.edu.pl/new/