Leonardo da Vinci w XV w., Le Corbusier w XX w. i wielu innych badało proporcje ciała ludzkiego. Do czego potrzebna nam wiedza o tym, że głowa to 1/10 ciała, a pępek jest dokładnie środkiem człowieka z podniesioną ręką?

Tym artykułem rozpoczynamy zapowiadany cykl Architektura - kurs podstawowy. Będę tu opisywać podstawowe pojęcia związane z architekturą - skalę, proporcje, materiał, światło, kolor, orientację w przestrzeni i wiele innych. Zapraszam do regularnego odwiedzania naszego klubu.

Człowiek witruwiański to jeden z najbardziej znanych rysunków Leonarda da Vinci. Przedstawia nagiego mężczyznę w dwóch pozycjach, naniesionych na siebie, wpisanych w okrąg i kwadrat. Rysunek uzupełniony jest opisem, jednak dość nietypowym, bo pisanym tzw. pismem lustrzanym (czyli takim, które można odczytać tylko w lusterku). Jest to ilustracja da Vinci do tekstu Witruwiusza, który twierdził, że wysokość człowieka równa się jego szerokości z rozstawionymi ramionami. Witruwiusz twierdził również, że głowa (licząc od brody do nasady włosów) stanowi 1/10 wysokości człowieka, tyle samo co dłoń. Stopa to 1/6 człowieka, łokieć 1/4, przy czym odległość od łokcia do nadgarstka równa się stopie... To wszystko łatwo można zmierzyć. Spróbuj na sobie i swoich bliskich. 

Podobne obliczenia wykonywał XX-wieczny architekt Le Corbusier (o którym już pisałam we wcześniejszych artykułach). W artykule Le Corbusier i architektura na miarę człowieka pisałam już o modulorze - "idealnym człowieku". Dla przypomnienia - Le Corbusier zbadał, że gdy człowiek podniesie rękę pępek wyznacza dokładnie połowę jego wysokości. Architekt stworzył cały szereg wymiarów związanych z tą wysokością. Stwierdził na przykład, że gdy odcinek od pępka do wyciągniętych palców podzielimy w miejsu gdzie znajduje się czubek głowy będzie to złoty podział. Oznacza to, że człowiek jest stworzeniem idealnym. Takich zależności jest więcej. 

Ale po co te wszystkie obliczenia? Nie chodzi tu tylko o zachwyt nad człowiekiem. Modulor służył do określania wymiarów w budowanych przez Le Corbusierach domach, o czym również była mowa wcześniej. Wszystkie urządzenia i sprzęty w domu, pracy, w szkole powinny być dostosowane do wymagań i potrzb człowieka. Nauka dążąca do optymalnego dostosowania narzędzi, maszyn i przestrzeni (np. ławek szkolnych) do człowieka nazywa się ergonomią.