Zatonie, czy nie zatonie? Sprawdźmy! Następny eksperyment dla klasy 4 pojawi się 13.02 pt. "Przyciąganie magnesu"

Możesz przeprowadzić doświadczenie podczas ferii, w domu, z rodzicami lub starszym
rodzeństwem. Zrób zdjęcia swojego eksperymentu i załącz w aktywnościach
tego tematu. Opis swoje obserwacje w artykułach.

Podziel się z nami wrażeniami!
   Do eksperymentu przygotuj:
1 kartę plastikową (telefoniczną, komunikacyjną, bankomatową lub inną), 15
monet o nominale 1 grosz, dużą prostokątną miskę (albo wykorzystaj zlew lub umywalkę),
czystą wodę z kranu, linijkę, mydło w płynie lub płyn do mycia naczyń, 1 łyżkę, 1 paczkę
chusteczek higienicznych lub szmatkę.  
   Wykonaj zadanie:  
Część pierwsza:
1.  Nalej do miski tyle wody, aby jej głębokość wynosiła około 5 cm.
2.  Przeprowadź eksperyment 1 opisany poniżej.
Część druga:
1.   Rozpuść w wodzie w misce 4 łyżki mydła w płynie lub płynu do mycia naczyń.
2.   Przeprowadź eksperyment 1 opisany poniżej.
 
   Na czym polega eksperyment:
1.  Ostrożnie połóż plastikową kartę na wodzie, tak, żeby nie zatonęła i nie poruszała
się po tafli.
2.  Układaj na powierzchni karty po kolei monety do momentu, aż karta zatonie. Policz,
ile monet potrzeba było do zatopienia karty.  
3.  Wyciągnij kartę, wytrzyj do sucha.  
Zadanie w punktach 1-3 z powtórz kilka razy. Staraj się tak układać monety, aby było ich jak
najwięcej.
Część trzecia:
1.  Wylej wodę z miski. Wytrzyj do sucha kartę.
2.  Nalej do miski tyle wody, aby jej głębokość wynosiła około 5 cm.
3.  Posmaruj część powierzchni karty mydłem, jak na rysunku.
4.  Ostrożnie połóż kartę na wodzie namydloną stroną do dołu. Obserwuj kartę.
   Na czym polega obserwacja:  
1.  Ile monet jednogroszowych potrzeba było do zatopienia karty w czystej wodzie?
2.  Ile monet jednogroszowych potrzeba było do zatopienia karty w wodzie z mydłem lub
płynem do mycia naczyń?
3.  Jak zachowała się karta położona na wodzie w trzeciej części doświadczenia?
   Komentarz:
Cienkie przedmioty o dużej powierzchni mogą unosić się na powierzchni wody,
mimo, że są tak ciężkie, że gdy je tylko zanurzymy głębiej w wodzie – natychmiast toną.
Kiedy kładziemy je ostrożnie na tafli wody, to nie pozwala im zatonąć siła napięcia
powierzchniowego wody.
Siła napięcia powierzchniowego jest równoległa do powierzchni wody i ciągnie
przedmiot w każdą stronę tak samo. Dlatego karta ostrożnie położona na wodzie nie tonie, ale
także nie porusza się. Taflę wody można tu sobie wyobrazić jako prześcieradło. Gdybyśmy
położyli kartę na prześcieradle i wiele osób ciągnęłoby brzegi prześcieradła tak samo silnie,
każda w swoją stronę, to karta nie uginałaby prześcieradła, ale także nie przesuwałaby się z
nim w żadną stronę.
Mydło, płyn do mycia naczyń lub proszek do prania, (które nazywamy detergentami)
zmniejszają napięcie powierzchniowe wody. Dlatego w wodzie z detergentem łatwiej zatapia
się brud i wypłukuje z zabrudzonych tkanin. Detergenty ułatwiają pranie.
Pod namydlonym brzegiem karty siła napięcia powierzchniowego jest mniejsza niż
pod brzegiem karty naprzeciwko. Jeśli teraz taflę wody wyobrazilibyśmy sobie jako
rozciągane przez wielu ludzi prześcieradło, to należałoby powiedzieć, że od strony Laboratorium
namydlonej jakiś człowiek ciągnie słabiej, niż inny człowiek stojący naprzeciwko. Dlatego
częściowo namydlona karta zaczyna płynąć tak, że namydlony brzeg staje się jej „ogonem”.
Materiały zostały opracowane przez Fundację dla Uniwersytetu
Jagiellońskiego w ramach III edycji Ogólnokrajowego Konkursu
przyrodniczego dla uczniów szkół podstawowych
"Świetlik" - http://swietlik.edu.pl/new/