Co to jest barwa i w jaki sposób widzimy? Dlaczego trawa jest zielona, a niebo niebieskie, a czasem czerwone? Dlaczego gdy jest ciemno, to kolory są niewyraźne? Na te i inne pytania znajdziecie tutaj odpowiedź, a przede wszystkim będziecie mogli nieźle zamieszać kolorami…

Jak wynika z informacji zamieszczonych w Wikipedii, barwa to wrażenie psychiczne wywoływane w mózgu człowieka (i zwierząt), gdy oko odbiera promieniowanie elektromagnetyczne z zakresu światła, a pisząc dokładniej, z widzialnej części fal świetlnych. Główny wpływ na to wrażenie ma skład widmowy promieniowania świetlnego, w drugiej kolejności ilość energii świetlnej, jednak niebagatelny udział w odbiorze danej barwy ma również obecność innych barw w polu widzenia obserwatora, oraz jego cechy osobnicze, jak zdrowie, samopoczucie, nastrój, a nawet doświadczenie i wiedza w posługiwaniu się zmysłem wzroku. Budowę oka prostego (również ludzkiego) można skutecznie porównywać z budową aparatu fotograficznego. Zbudowane jest ono z soczewki ze zmienną i regulowaną ogniskową, tęczówki (przesłony) regulującej średnicę otworu (źrenicy), przez którą wpada światło, oraz światłoczułej siatkówki w głębi oka. Za widzenie barw odpowiedzialne są czopki (światłoczułe fotoreceptory siatkówki oka), które różnią się od siebie wrażliwością na fale światła: niebieskiego, czerwonego oraz zielonego. Ponieważ są one jednak mało czułe, nie widzimy dobrze kolorów przy ograniczonym dostępie światła.
 
Jak to się dzieje, że różne rzeczy postrzegamy w różnych kolorach?
 
Barwa poszczególnych przedmioty wynika z wypadkowego koloru, który powstaje w wyniku pochłaniania i odbicia od ich powierzchni światła o różnych długościach fal (kolorach).
Przykładowo trawa czy liście kwiatów i drzew wiosną i latem są zielone, gdyż występujący w nich pigment zwany chlorofilem, pochłania z padającego na nie światła słonecznego kwanty światła czerwonego i niebieskiego. Pozostałe światło, głównie zielone, jest odbijane nadając trawie i liściom ich zielony kolor.
 
Z kolei kolor nieba w słoneczny dzień jest niebieski. Czyste niebo widoczne jest bowiem jako rozproszone przez powietrze promieniowanie słoneczne. Gdyby światło słoneczne nie było rozpraszane przez atmosferę, to niebo byłoby czarne i w dzień widoczne byłyby gwiazdy. Rozpraszanie to jest największe dla fioletu, a najmniejsze dla czerwieni. Mimo to kolor nieba nie jest fioletowy, co wynika z małej intensywności fioletu w widmie słonecznym oraz z charakterystyki czułości oka ludzkiego. Stąd wypadkowa światła rozproszonego w całym widmie widzialnym daje wrażenie koloru niebieskiego. Niebo lub chmury przybierają też czasami kolor czerwieni, co ma miejsce zwykle tuż przed lub po zachodzie bądź wschodzie słońca, zaś samo słońce jest czerwone tuż przed zachodem. Ten efekt również jest wywołany przez rozpraszanie promieni słonecznych. Gdy Słońce jest nisko nad horyzontem, lub poniżej niego, chmury mogą być oświetlone przez promienie słoneczne, które przeszły przez grubą warstwę powietrza (promienie padają pod małym kątem w stosunku do powierzchni ziemi). W świetle tym fale o mniejszej długości są rozproszone, a pozostają w nim głównie fale o największej długości (czerwone). Światło to jest rozpraszane przez kropelki chmur i nadaje im czerwony kolor.
 
Jeśli ktoś się chce pobawić w „niezłego mieszacza kolorów”, może wyciąć z kartonu kółko o średnicy około 8-10 cm, narysować na nim np. siedem równych segmentów (w postaci wycinków koła) i pomalować je na poszczególne kolory tęczy. W środku należy zrobić otwór i wcisnąć do niego ołówek ostrzem w dół. Następnie tak zrobiony bączek należy wprawić w ruch wirowy na jakiejś mało śliskiej powierzchni (można to zrobić na przykład na podkładce z tektury, żeby niczego nie porysować ołówkiem). Teraz wystarczy obserwować kolory na krążku, gdy kręci się on szybciej i wolniej. Przy szybkim wirowaniu powinno się uzyskać kolor zbliżony do białego. Nie martw się jednak, gdy Ci się to nie udało. Zależy to od tego, jak bardzo Twoje barwy są zbliżone do tych z widma słonecznego. A może by jeszcze tak spróbować tego samego z krążkiem pomalowanym tylko w wybrane przez Ciebie kolory? Zaobserwuj, jaki wypadkowy kolor uzyskasz… Do zabawy w mieszacza kolorów można też oczywiście użyć gotowe zestawy edukacyjne dostępne w sklepach z zabawkami.
 
Zapraszam wszystkich mieszaczy do dzieła i prezentowania w tym temacie zdjęć swoich eksperymentów z mieszania kolorów!
Za wykonanie oryginalnej pracy z tego zakresu będzie można otrzymać tytuł "NIEZŁEGO MIESZACZA KOLORÓW", potwierdzony klubowym certyfikatem, który możemy przesłać e-mailem do samodzielnego wydrukowania (wystarczy się w tym celu skontaktować z gospodarzem klubu poprzez pocztę w tym serwisie i podać swój zewnętrzny adres e-mail). 
Dla miłośników samej fotografii też znajdzie się miejsce. W Galerii lub Pracach można zamieszczać kolorowe zdjęcia różnych zjawisk świetlnych, np. zachodów lub wschodów słońca, a także wielobarwnych ujęć świata przyrody.
 
Osoby szczególnie zainteresowane rozszerzeniem swojej wiedzy o świetle zachęcamy do zapoznania się z tematem: Jak zaobserwować dyfrakcję i rozszczepienie światła?, gdzie można m.in. zobaczyć i dodawać zdjęcia tęczy. 
 
Warto też zaglądnąć do innych tematów związanych ze światłem:
- Jak powstaje światło elektryczne?
- Czy światło może być ostre jak brzytwa?
- Co to jest światłowód? 
- Czy można wpaść w dziurę ozonową?
- Co można zobaczyć w krzywym zwierciadle?  
- Czy obraz może wyskoczyć z ekranu?
 
Materiały źródłowe: 
Wikipedia 
Kent A., Ward A., Fizyka, Wyd. Penta, Warszawa 1991.