Miasto to bardzo interesujący twór. Od wieków interesowali się nim malarze, graficy, a ostatnio również fotograficy. Dziś opowiem o tym, jak przedstawiano miasto w starożytności, renesansie, w okresie oświecenia, po wynalezieniu fotografii, a także współcześnie.

Pierwsze wyobrażenia miasta przedstawiano za pomocą ideogramów – prostych znaków
graficznych. Takie obrazki znaleziono w starożytnych miastach Egiptu i w Mohendżo Daro, najstarszym znanym mieście Dalekiego Wschodu.

Pierwsze przedstawienia miast były bardzo symboliczne i nie oddawały rzeczywistego widoku. Również obrazy renesansowe były zafałszowane. Na obrazach pochodzących z Civitates orbis terrarum, ogromnego zbioru panoram miast (500 rysunków) z XVI/XVII w., widzimy zawsze na pierwszym planie postacie ludzkie, a dopiero na drugim planie miasto.
W taki sposób wówczas malowano, nie oznacza to, że miasto było mniej ważne. Wręcz przeciwnie. Widok miasta był na tyle ważny, że przedstawiono na nim nawet te zabytki, które z jednego punktu nie mogły być widoczne. Malarz przemieszczał się i dorysowywał
szczegóły budynku.

Ciekawostka:
Anonimowy autor zastał Kraków w trakcie budowania nowego kościoła pod wezwaniem św. św. Piotra i Pawła. (…) Obawiając się, że brak w sylwecie miasta tak znacznej budowli mógłby za kilka lat zdezaktualizować jego dzieło, artysta wprowadza w swoją panoramę dużą bryłę kościoła gotyckiego. Tak właśnie wyobrażał sobie nową świątynię. Trudno mu było przewidzieć formę kościoła barokowego, pierwszego w Krakowie reprezentanta rodzącego się właśnie stylu.
(„Człowiek i przestrzeń”. P. Bogdanowicz)
 
W XVII w. przedstawiano miasta w zupełnie inny sposób. Nie są to panoramy całego miasta, ale scenki z codziennego życia. Niewielkie widoczki pokazują wybraną ulicę, plac przed kościołem, na którym ludzie rozmawiają, spacerują, kupują warzywa – toczy się normalne życie. Takie obrazy zwane są wedutami i zostały rozpowszechnione przez Canaletto, włoskiego malarza pracującego m.in. w Warszawie. Miasto przedstawione jest bardzo szczegółowo i wiernie. Z takich obrazów możemy odczytać jak wyglądało miasto w przeszłości. Ale co najważniejsze – realistyczny obraz mógł zostać przedstawiony dzięki zastosowaniu perspektywy. Co to znaczy? Spójrz przez okno lub zwróć na to uwagę idąc ulicą. Gdy widzisz przed sobą 4-piętrowy budynek wydaje Ci się on o wiele większy niż
inny 4-piętrowy budynek stojący na końcu ulicy. Podstawowa zasada perspektywy mówi, że to co blisko nas wydaje się większe niż obiekt tej samej wielkości, usytuowany daleko. Zwróć uwagę na domy na obrazach Canaletto!
 
Po wynalezieniu fotografii miasto stało się tematem zdjęć. Fotografia dawała inne możliwości, dlatego coraz częściej miasto pokazane było jako tło działań, wydarzeń. Przepiękne zdjęcia Krakowa zostały wykonane przez Ignacego Kriegera. Fotografia pokazuje realistyczny  obraz, dlatego zdjęcia mogą być źródłem informacji o przeszłości miasta.
 
Mimo, że fotografia stawała się coraz popularniejsza nie zaprzestano malowania obrazów. Nie były to już jednak realistyczne przedstawienia jak w czasach Canaletto, ale osobiste odczucia. Najlepszym przykładem mogą być prace Claude Moneta, który narysował kilka obrazów przedstawiających tą samą katedrę. Obrazy malowane były przy różnej pogodzie, o różnej porze dnia, w odmiennym oświetleniu (zwróć uwagę jak wygląda Twój dom w świetle porannym, a jak w wieczornym, albo w ciągu dnia. Jest różnica, prawda?). Niby ten sam budynek, ale obrazy zupełnie inne. Coraz więcej malarzy odnosiło się nie do tego, co widzą, ale do tego co czują. Również współcześnie wielu artystów tworzy niezwykłe obrazy, w których trudno znaleźć informację o miejscu czy o tym jak dane miasto wygląda. Opowiadają o tym, jak się w tym miejscu czują.
 
Na zakończenie warto wspomnieć o zupełnie nowej dziedzinie sztuki – graffiti. Na zdjęciu widzimy przykład zupełnie współczesnego przedstawienia miasta.

Narysuj swoje miasto. Możesz zainspirować się malarstwem impresjonistycznym i  narysować swoje odczucia związane z miastem. Mogą to też być realistyczne rysunki w stylu Caneletto.